1. NAGŁY LIST Z BANKU? CO ROBIĆ?

Jeśli z jakichś przyczyn nie spłacasz rat kredytowych i powstała już spora zaległość, zapewne uważasz, że sprawa w sądzie i wyrok zasądzający są już tylko kwestią czasu. Wiele osób w momencie otrzymania wypowiedzenia umowy kredytowej poddaje się, uznając, że „bank ma zawsze rację”. Tymczasem rzeczywistość bywa inna. Banki również mogą popełnić błąd proceduralny, który może uratować Twoją sytuację. Kluczem jest art. 75c ustawy – Prawo bankowe. Zgodnie z tym przepisem, zanim bank w ogóle będzie mógł skutecznie wypowiedzieć Ci umowę, musi przejść przez konkretną ścieżkę:

• Wezwać Ciebie do zapłaty, dając co najmniej 14 dni roboczych na spłatę.
• Poinformować o prawie do restrukturyzacji (czyli o możliwości zmiany warunków spłaty).
• Uzasadnić odmowę, jeśli nie zgodzi się na Twój wniosek o zmianę warunków spłaty.

Jeśli bank pominął którykolwiek z tych kroków lub zrobił to nierzetelnie, wówczas wypowiedzenie umowy może być uznane za nieskuteczne. Czyli formalnie Twoja umowa kredytowa nadal obowiązuje, a bank nie ma podstaw, by żądać natychmiastowej spłaty całości zadłużenia.

2. BŁĄD BANKU: WYPOWIEDZENIE W TRAKCIE „ZAWIESZENIA”

W mojej praktyce spotkałam się z sytuacją, która w ogóle nie powinna mieć miejsca.

Wyobraź sobie, że składasz wniosek o restrukturyzację, wierzysz w porozumienie z bankiem i czekasz na decyzję. Zamiast odpowiedzi, w Twojej skrzynce ląduje wypowiedzenie umowy.

To kardynalny błąd. Dlaczego?

• Brak jasności co do decyzji: Bank ma ustawowy obowiązek poinformować Ciebie, czy wniosek o restrukturyzację uwzględnił, czy odrzucił (wraz z uzasadnieniem). Milczenie banku i jednoczesne wypowiedzenie umowy kredytowej to oczywiste naruszenie art. 75c ust. 5 ustawy – Prawo bankowe.
• Może być to uznane za działanie w złej wierze: Kredytobiorca pozostaje w niepewności – w mylnym przekonaniu, że procedura rozpoznania jego wniosku o restrukturyzację nadal trwa. W związku z powyższym, wypowiedzenie umowy w takim momencie jest oczywiście przedwczesne.  
• Pominięcie etapu negocjacji: Art. 75c powoływanej ustawy nie jest martwym przepisem. Ma on realnie umożliwić stronom umowy zawarcie porozumienia. Jeśli bank „przeskoczył” ten etap i wysłał wypowiedzenie, zanim zakończył proces restrukturyzacji, zamyka sobie drogę do skutecznego dochodzenia roszczeń w sądzie. Jeśli otrzymałeś wypowiedzenie, a Twój wniosek o restrukturyzację wciąż nie został rozpoznany – masz w ręku potężny argument do podważenia roszczeń banku.

3. SKUTEK NARUSZENIA PROCEDURY: NIESKUTECZNE WYPOWIEDZENIE

Jeśli bank nie spełnił nałożonych na niego wymogów ustawowych (wynikających z art. 75c ustawy), wypowiedzenie jest nieskuteczne.

Oznacza to, że kredyt nadal jest aktywny, nie stał się w całości wymagalny, a bank nie ma prawa kierować sprawy do sądu.

4. DOSTAŁEŚ WYPOWIEDZENIE KREDYTU? OTO TWOJA LISTA KROKÓW

Jeśli podejrzewasz, że bank pominął procedurę z art. 75c ustawy – Prawo bankowe, przygotuj się następująco:

• Zabezpiecz korespondencję – zachowaj wszystkie koperty (z datą stempla pocztowego) oraz pisma, które otrzymałeś z banku. Sprawdź, czy przed wypowiedzeniem dostałeś „Ostateczne wezwanie do zapłaty” z informacją o restrukturyzacji zadłużenia.
• Sprawdź status swojego wniosku – jeśli składałeś wniosek o restrukturyzację, odszukaj potwierdzenie jego wysłania (e-mail, potwierdzenie nadania). Czy bank kiedykolwiek ustosunkował się do niego na piśmie w zakresie jego odrzucenia?
• Porównaj daty – wypowiedzenie umowy nie może nastąpić wcześniej niż po upływie 14 dni roboczych od odebrania przez Ciebie wezwania do zapłaty. Każdy dzień ma tutaj znaczenie.

Pamiętaj!

Art. 75c ustawy – Prawo bankowe to nie tylko suchy przepis – to Twoja tarcza ochronna.

Bank, jako profesjonalista, ma obowiązek przestrzegać procedur. Jeśli tego nie zrobił, masz pełne prawo kwestionować jego działania przed sądem.

W literaturze zasadnie wskazuje się, że celem tego przepisu jest ochrona interesów kredytobiorcy. Przepis ten zmierza do odroczenia (odsunięcia w czasie) możliwości skorzystania przez bank ze środków prawnych w związku z opóźnieniem ze spłatą kredytu. Kredytobiorca, który popadł w opóźnienie, uzyskuje dodatkowy termin na spłatę zobowiązania, ewentualnie złożenie wniosku dotyczącego restrukturyzacji kredytu. Dostaje zatem drugą szansę, z której może skorzystać w celu „uzdrowienia” relacji kredytowej z bankiem (Mikos-Sitek Agnieszka (red.) Zapadka Piotr (red.) Prawo bankowe. Komentarz, Opublikowano: WKP 2022).